bòn đãi

Mẹ tôi bòn đãi từng hạt gạo trong chiếc hũ cuối cùng.

Định nghĩa

Động từ:
- Tiết kiệm, dành dụm từng chút một một cách kỹ lưỡng và tỉ mỉ: Hành động tích cóp, để dành từ những khoản rất nhỏ, thường với sự cần cù và tính toán chi li.
- Vắt kiệt, bòn rút đến mức tối đa từ một nguồn lực rất ít ỏi: Hành động tận thu, tận dụng triệt để từ một thứ gì đó vốn đã rất nhỏ bé hoặc còn sót lại rất ít.

Ví dụ sử dụng

Động từ:
- Bà cụ ấy cả đời bòn đãi từng đồng xu để lo cho các con ăn học. (Người phụ nữ lớn tuổi ấy cả đời dành dụm từng xu để chăm lo cho con cái học hành.)
- Nhà nghèo, mẹ tôi phải bòn đãi từng hạt gạo trong chiếc hũ cuối cùng. (Gia đình khó khăn, mẹ tôi phải tính toán, tiết kiệm từng hạt gạo trong chiếc hũ cuối cùng.)
- Anh ta bòn đãi từng giờ làm thêm để có tiền trả nợ. (Anh ấy cố gắng tận dụng, làm thêm từng giờ để có tiền trả nợ.)

Các cách sử dụng nâng cao

"bòn đãi" thường mang sắc thái: Từ này thường diễn tả một sự tiết kiệm, tích cóp đầy khó khăn, vất vả, đôi khi đến mức tằn tiện, chi li. Nó nhấn mạnh sự cần cù, chắt chiu trong hoàn cảnh thiếu thốn.
Sử dụng trong văn chương, báo chí: Từ này thường được dùng để miêu tả sự lam lũ, cần kiệm của những người lao động nghèo, hoặc sự tận thu tài nguyên một cách triệt để.
- Người nông dân bòn đãi từng tấc đất để canh tác. (Người nông dân tận dụng từng tấc đất để trồng trọt.)

Biến thể và từ gần giống

Bòn mót (động từ): Nhặt nhạnh, thu lượm những thứ còn sót lại, thừa ra, thường có nghĩa tương tự nhưng đôi khi mang tính chất nhỏ nhặt hơn.
Chắt chiu (động từ): Dành dụm, tiết kiệm từng chút một với sự nâng niu, quý trọng, thường mang sắc thái tích cực hơn "bòn đãi".
Tần tiện (tính từ/động từ): Sống tiết kiệm quá mức, giản dị đến mức khắc khổ.

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

"Kiến tha lâu cũng đầy tổ": Thành ngữ này có ý nghĩa tương tự, khuyên rằng nếu chịu khó tích góp từng chút một (như kiến tha mồi) lâu ngày cũng sẽ có được thành quả lớn, phù hợp với tinh thần "bòn đãi".